Jak Feniks z popiołów
Liceum Sztuk Plastycznych we Wrocławiu
Uczniowie chcący wziąć udział w projekcie, wcześniej przystąpili do rekrutacji wewnątrzszkolnej i wykonali prace naczyniowe, wykazując tym samym pragnienie twórcze poznania jak największej liczby technik rzemiosła artystycznego. Autorzy najlepszych prac zostali wytypowani do wzięcia udziału w projekcie. W szkole nie ma zajęć z technik ceramicznych, nie ma koła garncarskiego ani prób odlewania.
Nauczycielka prowadząca zorganizowała konkurs na formę przestrzenną o wlewie i uchwycie jako pilotaż przed sformułowaniem konceptu konkursowego. Uczniowie przygotują obiekty ceramiczne z wykorzystaniem starych form gipsowych oraz form matek z początków XX wieku - odzyskanych ze zlikwidowanej fabryki w Wałbrzychu.
Celem projektu jest przywrócenie warsztatu starych technik czeladników i mistrzów ceramiki. Nowe możliwości i perspektywa rozwoju zdolności manualnych dla młodzieży.
Działania projektowe wykonane w terminie od 10 września do 31 grudnia 2025 roku.
Na potrzeby projektu zostało przystosowane jedno z pomieszczeń pracowni rzeźby tak, aby uczestnicy mogli odlewać prototypy z masy lejnej. Do tego procesu niezbędny jest dostęp do wody co zostało zapewnione oraz oddzielne pomieszczenie poza strefą dekorowania i lepienia z gliny.
Na potrzeby projektu zostało przystosowane pomieszczenie z dostępem do wody, które służy do odlewania z masy lejnej. Znaleźliśmy odpowiednie miejsce na umieszczenie koła garncarskiego, na którym pracowaliśmy od stycznia 2026 roku. Dostosowaliśmy regały do suszenia prac oraz usprawniliśmy funkcjonowanie pieca ceramicznego tak aby mógł pełnić funkcję podczas całego cyklu projektowego. Zaopatrzyliśmy pracownię rzeźby w dodatkowe szafy na materiały projektowe - mówi Agnieszka Marciniak-Kucharska, nauczycielka prowadząca.
Zakup materiałów i sprzętu na zajęcia.
Zostało zakupione koło garncarskie, które będzie niezbędnym elementem drugiego etapu projektowego rozpoczynającego się od stycznia 2026 roku. Ponadto zakupiono masę lejną, na której uczestnicy pracowali od pierwszych zajęć, oraz inne materiały jak angoby i tlenki oraz farby podszkliwne do dekorowania form naczyniowych i rzeźbiarskich.
W okresie od 11 września do 4 listopada 2025 roku przeprowadzone zostały zajęcia otwarte dla grona pedagogicznego oraz prelekcje i pokazy prowadzone przez zaproszonych ceramików: Agnieszkę Szeflińską, prelekcja i warsztaty z kserografii i Iwonę Gocyk, wykład: ceramika agatowa, barwienie gliny pigmentami.
Spotkanie inauguracyjne odbyło się na pierwszych zajęciach 6 listopada 2025 roku. Do tego czasu nauczycielka prowadząca przygotowywała pracownię i zrealizowała zakup niezbędnych narzędzi i materiałów.
Opowiedziałam o emocjach towarzyszących podczas realizacji obiektów ceramiki użytkowej. O magii, która tworzy niewidzialną i nieokreśloną nić porozumienia poprzez dotyk tych samych rzeczy, których dotykały poprzednie pokolenia czeladników i mistrzów ceramiki pracujących w fabryce porcelany Krzysztof. Opowiadałam o zapomnianych technikach rzemiosła polskiego, ocalonych i przywróconych do życia "Jak feniks z popiołów" .Poprzez pracę manualną włożoną w formowanie i odlewanie naczyń, nawiązałam do wartości i tradycji wielu pokoleń ludzi tworzących piękno rzeczy codziennych ,zwyczajnych a jednak niezwykłych i unikatowych. Odniosłam się do braku zgody na zapomnienie i zastąpienie tych pięknych form użytkowych, z dumą i miłością, chińskimi podróbkami. Wspólnie zgodziliśmy się, że nasze naczynia wykonane ze sztuką i miłością będą naszym znakiem rozpoznawczym - mówi Agnieszka Marciniak-Kucharska, nauczycielka rzeźby i projektowania, autorka projektu.
Mieszanie masy lejnej
Udział ekspertów.
Goście - pracownicy Akademii Sztuki Pięknych z Wrocławia zostaną zaproszeni w połowie marca 2026 roku na spotkanie prezentujące projekt.
Warsztaty
W terminie od 1 listopada do 19 grudnia 2025 roku nauczycielka prowadząca przeprowadziła 6 spotkań. Spotkania w styczniu 2026 roku dotyczyły zakończenia już rozpoczętych prac oraz prezentacji nowej techniki jaką jest toczenie na kole garncarskim.
Do grudnia 2025 roku uczniowie poznali klasyczne metody odlewania i zdobienia ceramiki użytkowej.
Odlewanie
Projektowanie wzoru na talerz
Tlenkowanie
Rozpoczęliśmy eksperymenty, które mamy nadzieję przenikną z tkanki istniejącej do tkanki nowopowstającej sztuki eksperymentu jakim są powstałe podczas zajęć obiekty naczyniowe. Pamiętajmy, że obiekty powstałe w jej wyniku mogą nas zaskoczyć, zadziwić lub nami wstrząsnąć… jak mawiał Władysław Tatarkiewicz. I taki jest właśnie nasz cel, który zamierzamy osiągnąć w trakcie dalszej realizacji projektu w 2026 roku. Czy nasze rezultaty, którymi się z państwem podzielimy i państwa zaskoczą, zadziwią lub wami wstrząsną zobaczymy podczas zaplanowanej na okres maja i czerwca wystawy, publikacji i wyjazdu w trakcie, którego będziemy eksperymentować z technikami takimi jak Raku i Rałgu - mówi Agnieszka Marciniak-Kucharska, nauczycielka prowadząca.
Dekorowanie naczyń
Angobowanie ceramiki. Angoby są jednymi z najstarszych technik zdobienia surowej ceramiki. Angoby barwione pigmentami działają jak "gliniane farby", pozwalając na malowanie, nanoszenie wzorów (sgraffiti, barbotine) i uszlachetnianie powierzchni, dając matowe wykończenie przez nałożeniem szkliwa transparentnego.
Dekor
W styczniu 2026 roku podczas warsztatów motywem przewodnim była faktura. Koronki, muszle, guziki, sznurki wyciskane na powierzchni gliny stworzyły niezwykłe wzory. Nie zabrakło też zdobień w użyciem tlenków, angob, farb i szkliw. Realizowane były prace wyklejane w formach, budowane z wałeczków i rozwałkowanych płatów gliny.
Pod koniec lutego 2026 roku miał miejsce kolejny wypał prac.
https://www.facebook.com/share/r/1GWKxWQZ5h/
Bo "Sztuka jest odtwarzaniem rzeczy bądź konstruowaniem form" jak mówił mistrz Władysław Tatarkiewicz, a uczniowie i uczennice wspaniale odpowiedzieli na wezwanie wielkiego teoretyka sztuki i zrozumieli jaki jest cel naszej misji. Stworzyli nowe bardzo eksperymentalne formy, które staną się inspiracją dla następnych uczniów do tworzenia własnej wizji, opartej na zapomnianych technikach rzemiosła polskiego. Uczniowie ocaloną i przywrócą do życia pracę manualną włożoną w formowanie i odlewanie naczyń. Pomimo eksperymentów, nawiązujemy do wartości i tradycji wielu pokoleń ludzi, tworzących piękno rzeczy codziennych. Naczyń , które służyły wielu pokoleniom Polek i Polaków - mówi Agnieszka Marciniak-Kucharska, nauczycielka prowadząca.
ZESPÓŁ PROJEKTOWY
W projekcie biorą udział uczennice klasy 2A, Barbara i Cecylia, które po pierwszych wspólnych zajęciach z odlewania, samodzielnie przeprowadziły cały proces poczynając od wymieszania masy lejnej, a kończąc na retuszowaniu obiektów naczyniowych. Uczennice klas 3A,3B i 3C działają w grupie dekorującej obiekty ceramiczne. Bardzo profesjonalną grupę odlewniczą stworzyły również uczennice Wiktoria z 3A, Joanna i Nikola z 4B. Uczennice skupiają się na kreatywnym podejściu do wykorzystania potencjału drzemiącego w formach gipsowych z fabryki Krzysztof. Uczniowie z klasy 4A z determinacją realizują się w glinie szamotowej jako początkowym zadaniu w projekcie.
WSPÓŁPRACA
ASP Wrocław, Wydział Ceramiki i Szkła – Patronat
Leri Papidze, mistrz ceramiki, wykładowca ASP Wrocław
dr hab. Magdalena Grzybowska, prof. ASP Wrocław
Wojciech Małek, asystent w Katedrze Rzeźby ASP, nauczyciel rzeźby
Katarzyna Rutkowska, pracownia malarstwa prof. Marka Jakubika
artyści ceramicy z Wrocławia
ZGODNOŚĆ Z TEMATEM KONKURSU: Rzeczy, które robimy ze sztuką
Sztuka ceramiki inspirowana dawnymi metodami garncarskimi i odlewniczymi źródłem nowych umiejętności dla młodzieży. Tworzenie rzeczy codziennego użytku ze sztuką i znajomością rzemiosła artystycznego w drodze sięgania do obiektów już istniejących i zapomnianych. Nadanie im nowej wartości, gdyż w sztuce nie zawsze musimy wymyślać cały czas czegoś nowego.
FINALNY EFEKT
Wystawa unikatowych form naczyniowych. Katalog. Film reportażowy.
NAUCZYCIELKA PROWADZĄCA
Agnieszka Marciniak-Kucharska, nauczycielka rzeźby i projektowania. Autorka projektu pt. „Między tradycją a nowoczesnością” dla ASP we Wrocławiu. Koordynatorka międzynarodowego projektu pt. „S’ARBITE”, realizowanego przez liceum we współpracy z Lycee Edouard Branly Dreux we Francji. Współorganizatorka Międzynarodowych Plenerów Ceramicznych w Zdunach, Komisarz XII Pleneru. Kuratorka wystawy poplenerowej pt. „Jak Feniks z popiołów II” w Krakowie. Koordynatorka i realizatorka projektu pt. „Śladami ceramiki i szkła na Dolnym Śląsku” – dla młodzieży plastyka i ceramików amatorów z Francji.
https://www.facebook.com/lspwroclaw
