Graforyzm – między słowem a działaniem
Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Juliana Fałata w Bielsku-Białej
Sztuka może zmienić przestrzeń publiczną. Street art nasyca nasze codzienne życie sztuką. Młodzież w projekcie stawia ważne pytanie: Jak zmieni się język, gdy wzbogacimy go wizualnie?
Celem projektu jest analiza otaczającej rzeczywistości i jej zmiana - aby prowokowała do zatrzymania się przy komunikatach funkcjonujących w przestrzeni publicznej, wzbogaconych językowo i plastycznie.
Projekt zakłada 4 etapy realizacji:
1 etap - warsztaty językowe w oparciu o komunikaty funkcjonujące w przestrzeni publicznej
2 etap - wykład i warsztat łączący warstwę językową z efektami wizualnymi
3 etap - wybrane projekty zostaną opracowane w technice graficznej linorytu
4 etap - przeniesienie projektów na realizacje street art: murale, plakaty, grafiki
Licznie zaangażowani i zaktywizowani społecznie uczniowie, zostali wyłonieni w 4-etapowym procesie rekrutacji. Chcą dać przykład mieszkańcom Bielska-Białej i gościom odwiedzającym w 2026 roku Polską Stolicę Kultury, w jaki sposób - poprzez wykład, warsztat, język i działania twórcze - można zmienić przestrzeń publiczną z krzykliwej i opresyjną na przyjazną i inspirującą z nowymi znaczeniami i kontekstami.
ETAP I
Działania projektowe rozpoczęły się 11 września 2025 roku. Uczniowie i uczennice klas 4a, 4b, 4c wzięli udział w warsztatach „Krótko, twórczo o mieście” poprowadzonych przez Emilię Skibę z Loesje Polska.
17 września 2025 r. odbyło się spotkanie warsztatowe uczniów, podczas którego kontynuowano pracę językową. Uczniowie otrzymali szkicowniki, w których notowali pomysty, rozwijali hasła (aforyzmy) i podjęli pierwsze dziatania, mające na celu wizualizację powstałych tekstów; niekiedy modyfikowali je w konteście tworzenia do nich obrazu. W spotkaniu warsztatowym wzięli udział wszyscy uczniowie klas czwartych (57 osób). Warsztaty trwały 4 godziny.
ETAP II
23 października 2025 roku odbyło się spotkanie warsztatowe połączone z wykładem wprowadzającym do realizacji plakatów w oparciu o powstałe na warsztatach językowych teksty. W spotkaniu wzięli udział wszyscy uczniowie klas czwartych. Uczniowie zostali zapoznani szczegółowo z celami całego projektu i planem dalszych dzialań.
Młodzież wysłuchala krótkiego wykładu, wprowadzającego do zagadnienia sztuki projektowania plakatu i jego historii oraz obejrzała film o polskiej szkole plakatu.
Z drugiej części wykładu uczniowie dowiedzieli się, w jakich technikach powstawały pierwsze plakaty i jak zrealizować projekty plakatu w linorycie oraz na czym polega ta technika, jakimi środkami artystycznymi można się posługiwać w obrębie tej techniki. Uczniowie obejrzeli przyklady odbitek linorytniczych.
Po części teoretycznej, opatrzonej materiałem zdjęciowym i wzbogaconej przykładami oryginalnych matryc i odbitek linorytniczych, uczniowie przystąpili do pracy projektowej. W tym etapie uczestniczyli wszyscy uczniowie klas czwartych, przy czym, zgodnie z założeniami projektu, był to moment utworzenia się grupy uczniów chętnych do dalszych realizacji plakatów i działań w przestrzeni publicznej.
Ostatecznie uformowała się grupa 37 osób. Uczniowie rozpoczęli pracę w 2-5 osobowych zespołach i podjęli działania projektowe, w opraciu o swoje hasła.
Po zakończeniu warsztatów uczniowie mieli możliwość indywidualnie konsultować autorskie projekty z nauczycielami.
ETAP III
W dniach 1 i 2 grudnia 2025 roku odbyły się warsztaty graficzne. Uczniowie przystąpili do realizacji linorytów, na podstawie których w dalszej części realizacji projektu będą drukowane plakaty. Uczniowie opracowywali matryce w linoleum, projektowali warianty kolorystyczne swoich konceptów plakatu, dzielili się zadaniami, uczyli posługiwania się narzędziami - a tylko część uczniów, biorąca udział w projekcie miała wcześniej styczność z tą techniką. Warsztaty trwały dwa dni po 4 godziny. Od tego momentu uczniowie dopracowywali swoje matryce w domu i umawiali się indywidualnie i w grupach z nauczycielem, aby wykonać druki stanowe (próbne) w pracowni grafiki warsztatowej na terenie szkoły.
W ramach działań w przestrzeni publicznej zakładano realizację artystyczną na wybranych schodach lub stworzenie muralu. Ostatecznie zespół projektowy zdecydował się na projket i wykonanie muralu.
W grudniu 2025 roku rozpoczęły się działania dotyczące zaplanowanej ekspozycji plakatów w przestrzeni publicznej - w gablotach, będących częścią wiat przystanków autobusowych na terenie Bielska-Białej. Został złożony wniosek do Prezydenta Miasta Bielsko-Biała o zgodę na udostępnienie przystanków. Zostały też ustalone z zarządcą szczegóły współpracy, terminy i przybliżona liczba plakatów.
Został wybrany projekt muralu i miejsce jego prezentacji. Z administracją miasta uzgodniono działania artystyczne w przestrzeni publicznej.
Stan obecny ściany
Wizualizacja
Wizualizacja
Zakończenie projektu planowane jest w kwietniu 2026 roku.
Zespół projektowy stanowi 57 uczniów, którzy wzięli udział w warsztatach językowych oraz wprowadzających do techniki linorytu. Z tej grupy wyłoniono zespół 37 uczniów, którzy realizują projekt w dalszych etapach.
Uczniów wspierają nauczyciele rysunku i malarstwa, technik druku artystycznego i języka polskiego.
WSPÓŁPRACA
Urząd Miasta Bielsko-Biała
Instytut Kultury Miejskiej - Miasto Splotów
Punkt 11
Fundacja Vertical Slice
FINALNY EFEKT
Prezentacja wybranych prac graficznych na przystankach autobusowych.
Wystawa linorytów w „Punkcie 11” - Instytucie Kultury Miejskiej.
Działania artystyczne w przestrzeni publicznej wypracowane przez młodzież, w uzgodnieniu z administracją miejską np. minimural na ścianie i schodach, odbijanie szablonów na chodnikach.
NAUCZYCIELKA PROWADZĄCA
Iwona Korus, nauczycielka specjalności artystycznej: techniki graficzne/specjalizacja techniki druku artystycznego, rysunek i malarstwo, podstawy projektowania graficznego, wychowawczyni klasy III.
Nauczyciele wspierający: dr Klaudia Lata, Jadwiga Jarosz.
https://www.gov.pl/web/plastykbielsko
https://www.facebook.com/BielskiPlastyk
