2026/10/15
Biżuteria - sztuka relacyjna
Projekt edukacyjno-artystyczny pt. "Rzeczy, które robimy sztuką - biżuteria z węglem inspirowana twórczością Wandy Gołkowskiej i dziedzictwem Górnego Śląska", został nagrodzony w VII edycji Konkursu Programu Grantowego „Wena” Fundacji Rodziny Staraków pt. „Rzeczy, które robimy ze sztuką”.
Uczniowie Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach pod wodzą pomysłodawczyni projektu Izabelli Kornas podjęli wyzwanie opowiedzenia historii własnego regionu, jego tożsamości i emocjonalnego związku z tym miejscem.
"Tam skarb Twój, gdzie serce Twoje", Roksana Złamańczuk
brosza I miedź, srebro, węgiel
Dla uczniów biorących udział w projekcie praca z węglem nie była nowością. Nowatorskie było zaś spojrzenie na węgiel jako dziedzictwo, które w biżuterii staje się czymś bardzo osobistym. Jest nośnikiem informacji i komunikacji.
Paweł Ilnicki, uczeń Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach prezentuje piękny wisior i bryłę węgla - złota Górnego Śląska.
Wystawa została zaprezentowana w Muzeum Saturn w Czeladzi – dawnej Cechowni, zrewitalizowanej przestrzeni postindustrialnego centrum dziedzictwa górnictwa węglowego w Zagłębiu.
Od lewej: Andrzej Mentel, zastępca burmistrza ds. społecznych Miasto Czeladź, Stefania Lazar, dyrektor Muzeum Saturn w Czeladzi, Wiesława Giedrojć, Członek Zarządu Fundacji Rodziny Staraków, Paulina Strojniak, kuratorka wystawy Muzeum Saturn w Czeladzi.
Muzeum Saturn w Czeladzi
Poruszyły nas opowiedziane biżuterią w symboliczny i różnorodny sposób tradycje, wierzenia, legendy.
SYMBOL
„Skazany”, Maja Rybak
Kanarek, dawny strażnik życia górników, zamknięty w srebrnej klatce jako symbol poświęcenia, osadzony na płaszczyźnie z węgla. Praca przypomina o cienkiej granicy między bezpieczeństwem a ofiarą.
„Skazany”, Maja Rybak
obiekt I srebro, węgiel kamienny, glina polimerowa
„Na grubie i u Boga”, Zuzanna Jabłońska
Forma inspirowana śląskim szkaplerzem i różańcem – symbolami wiary obecnej w codziennym życiu górniczych rodzin.
„Na grubie i u Boga”, Zuzanna Jabłońska
szkaplerz I mosiądz, srebro, akryl, żywica, węgiel kamienny, fragmenty różańca, sznurek woskowany
Dyptyk: „Barbara”, Martyna Papiernik
Dwie formy ukazują symboliczne oblicza Św. Barbary, Patronki górników. Jasna przywołuje światło i duchowość, a ciemna jest górniczym odbiciem naznaczonym ciężarem pracy i materią ziemi.
Dyptyk: „Barbara”, Martyna Papiernik
brosze I srebro, bursztyn, węgiel kamienny
TRADYCJE
„Utopiec”, Eleonora Tuzimek
Postać wodnego demona ze śląskiego folkloru.
„Utopiec”, Eleonora Tuzimek
brosza I miedź, mosiądz, węgiel, żywica
„Bebok I”, Julia Pawlak
Forma inspirowana śląskim bebokiem – postacią z dziecięcych opowieści i lokalnych legend.
„Bebok I”, Julia Pawlak
brosza I miedź, mosiądz, węgiel
PAMIĘĆ
Biżuteria autorstwa uczniów mówi o pamięci i przemijaniu, wpisanych w tożsamość regionu. Przykładem może być bransoleta pt. „Już zachodzi czerwone słoneczko”, autorstwa Magdaleny Buchacz. Czerwony kamień jest tu zachodem słońca, a węgiel ciemnym horyzontem miejsca.
„Już zachodzi czerwone słoneczko”, Magdalena Buchacz
bransoleta I srebro, węgiel, żywica
Dyptyk „Zatrzymane w kadrze”, Magdalena Górska
Praca opowiada o pamięci miasta zapisanej w obrazie, przestrzeni i śladach codziennego życia.
Dyptyk „Zatrzymane w kadrze”, Magdalena Górska
brosze I srebro, miedź, żywica, wegiel kamienny, fotografia
EMOCJE
„Puls”, Varvara Kalenda
Symboliczny zapis rytmu życia. Ciężka, surowa materia węgla zestawiona z czerwienią przywołuje skojarzenia z sercem, krwią i energią wpisaną w śląski krajobraz.
„Puls”, Varvara Kalenda
pierścionek I srebro, węgiel kamienny, koral
Wszystkie formy biżuteryjne celująco wpisują się w hasło konkursowe „Rzeczy, które robimy ze sztuką”. Uczniowie w swojej wypowiedzi stworzyli prace inspirowane twórczością Patronki Konkursu – Wandy Gołkowskiej.
„W osi równowagi”, Zuzanna Uszyńska
Praca oparta na dialogu, geometrii i materii, gdzie węgiel nie dominuje, a porządkuje całość.
„W osi równowagi”, Zuzanna Uszyńska
wisior I srebro, węgiel kamienny, bursztyn, mosiądz, miedź, syntetyczna cyrkonia, sznur, linka stalowa
„Punkt ciężkości”, Jagoda Kita
Bransoleta operuje językiem geometrii i otwartej konstrukcji przestrzeni, gdzie węgiel zakotwicza rozpięte płaszczyzny.
„Punkt ciężkości”, Jagoda Kita
brosza I srebro, miedź, węgiel kamienny
Wystawa jest przykładem sztuki relacyjnej. Sztuki, która finalnie musi się z kimś spotkać. Cały projekt stawia przed młodymi twórcami fundamentalne pytanie:
Co ja chcę przekazać stworzonym przez siebie przedmiotem?
Gratulujemy uczniom i nauczycielom pięknej realizacji projektu i zbudowanych relacji.
Partnerzy Programu Grantowego WENA: Centrum Edukacji Artystycznej, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Akademickie Centrum Designu w Łodzi.
