Wystawy i wydarzenia

 

EDWARD KRASIŃSKI | Spectra Art Space MASTERS

11 lipca - 1 listopada 2026

kuratorka: Ania Muszyńska

 

 

„Mój niebieski pasek ma objąć wszystko.

On jest jak przewodnik po labiryncie, ktoś to porównał do nici Ariadny. On Nigdzie nie doprowadzi, do żadnego wyjścia, gdyż wyjście jest przed wejściem. Ja nie chciałbym, tego co robię, zepsuć jakimś artyzmem.(…) 

W życiu i w sztuce wszystko jest podzielone i połamane, a pasek łączy te pogubione ogniwa, zbliża jedno do drugiego, przynajmniej w sferze mentalnej. To, co robię, jest też bardzo ruchliwe, to znaczy nigdy niezakończone. Pozwala więc ludziom żywić nadzieję.”

EDWARD KRASIŃSKI

 

 

 

            Edward Krasiński (1925–2004) należy do najważniejszych postaci polskiej neoawangardy drugiej połowy XX wieku, a jego twórczość wyznacza szczególny model praktyki artystycznej, w której dzieło tworzy autorska koncepcja INTERWENCJI.  Związany z legendarną warszawską Galerią Foksal, Krasiński uczestniczył w życiu i kreacji jednego z najbardziej radykalnych środowisk artystyczno-intelektualnych powojennej Polski.

            Wystawa Edward Krasinski | Spectra Art Space MASTERS ukazuje zarówno najbardziej rozpoznawalne realizacje artysty z charakterystyczną niebieską linią Scotch Blue, jak i wcześniejsze prace, które pozwalają prześledzić genezę jego myślenia o przestrzeni, linearności i czasie.

            Edward Krasinski się w 1925 roku w Łucku na Wołyniu. Studiował w Krakowie, najpierw w Kunstgewerbeschule (1940–1942), następnie na Akademii Sztuk Pięknych (1945–1950), gdzie kształcił się w malarstwie w kręgu Władysława Jarockiego i Wojciecha Weissa. Początkowo tworzył obrazy figuratywne o surrealizującym charakterze, jednak już w latach 60. jego praktyka zaczęła przesuwać się w stronę obiektów, interwencji przestrzennych i działań bliskich happeningowi.

            Od końca lat 60. konsekwentnie rozwijał własną koncepcję interwencji, sprowadzając język sztuki do jednego, niezwykle prostego gestu – niebieskiej taśmy Scotch Blue o szerokości 19 mm, naklejanej zawsze na wysokości 130 cm. Narodziny tej idei wiążą się z wydarzeniami z 1968 roku, kiedy artysta wybrał się samotnie do lasu i spontanicznie okleił drzewa otrzymaną w prezencie niebieską taśmą, celowo umieszczając ją poza linią wzroku i linią horyzontu. Gest ten nie miał ilustrować żadnej teorii ani symbolizować konkretnej idei – był działaniem, które zmieniało sposób postrzegania rzeczywistości. W kolejnych latach artysta rozwijał tę praktykę podczas wystaw w Polsce i za granicą. W roku 1970 niebieską taśmę przykleił na wszystkich paryskich galeriach lewego brzegu Sekwany. Kluczowym wydarzeniem dla artysty było doświadczenie związane z przygotowaniami do międzynarodowych prezentacji, w tym na X Biennale w Tokio w 1970 roku, które utwierdziły go w przekonaniu, że sama interwencja – niezależna od materialnego dzieła – może stać się autonomicznym medium artystycznym. Do Tokyo Krasiński wysłał bowiem rzeźby złożone z długich niebieskich gum. Gdy transport z pracami opóźniał się, artysta przesłał organizatorom telegram, w którym słowo „blue” zostało powtórzone 5000 razy. Komunikat ten zaprezentowano na wystawie zamiast oczekiwanych rzeźb, które ostatecznie nie dotarły na otwarcie. Wydarzenie to uznawane jest za jeden z najwcześniejszych i najważniejszych gestów sztuki konceptualnej w Polsce, potwierdzając, że dla Krasińskiego najistotniejsza była idea i artystyczna interwencja, a nie materialna forma dzieła.

          Centralną część wystawy stanowią zatem klasyczne "INTERWENCJE" – białe, geometryczne i przestrzenne obiekty, przecinane charakterystyczną niebieską linią na wysokości 130 cm. Linia nie pełni tu funkcji kompozycyjnej ani dekoracyjnej. Przecina bryły zgodnie z matematyczną logiką przestrzeni, jednocześnie podważając tradycyjne rozumienie dzieła jako zamkniętej formy. Na jednej z realizacji pojawia się archiwalna fotografia córki artysty – archiwalne i historyczne odwołanie artysty do gestu interwencji z 1968 roku w Zalesiu, kiedy niebieska taśma po raz pierwszy wkroczyła w rzeczywistość.

           Istotnym elementem ekspozycji są wczesne instalacje z lat 60., poprzedzające pojawienie się słynnej niebieskiej taśmy. To właśnie w tych realizacjach rodzi się fascynacja artysty linią jako podstawowym elementem organizującym przestrzeń. Linearność staje się dla Krasińskiego metaforą czasu, przemijania i nieustannego trwania – zagadnień, które będą konsekwentnie powracały w jego twórczości przez kolejne dekady. Zanim bowiem pojawiła się niebieska taśma artystka wykorzystywał sznury, patyki, liny, druty i nici którymi łączył kolejne surowe, drewniane elementy.

            Edward Krasiński należał do grona artystów, którzy współtworzyli aktywność i legendę warszawskiej Galerii Foksal - powstałego 60 lat temu, jednego z najważniejszych ośrodków polskiej awangardy. Wraz z Henrykiem Stażewskim, Tadeuszem Kantorem, Anką Ptaszkowską, Wiesławem Borowskim, Mariuszem Tchorkiem czy Zbigniewem Gostomskim budował środowisko, które radykalnie redefiniowało relacje między dziełem, przestrzenią i odbiorcą. Niewielka sala wystawowa, była intensywnie przez kolejne dekady wypełniania najważniejszymi konceptualnymi wystąpieniami w Polskiej sztuce. Wspólnie powołali miejsce, które do dzisiaj tworzy w międzynarodowej krytyce punkt odniesienia w odbiorze sztuki konceptualnej Europy Środkowo-Wschodniej.

            Jednym z dzieł prezentowanych na wystawie jest monumentalna instalacja "Atelier – Puzzle", którą artysta zaprezentował w Galerii Foksal w 1994 roku. Składa się ona z dwunastu słupów pokrytych fragmentami fotografii wnętrza mieszkania i pracowni, które Krasiński dzielił z Henrykiem Stażewskim. Oglądane z odpowiedniego punktu fotografie układają się niczym puzzle w pełny obraz przestrzeni z jej codziennym wyposażeniem. Z drugiej strony widza witają uchylone drzwi z tabliczką „H. Stażewski”, prowadzące symbolicznie do miejsca, które było jednocześnie domem, pracownią i dziełem sztuki. Rozproszony obraz scala niebieska linia Scotch Blue, organizująca przestrzeń i pamięć. Instalacja stanowi poruszający zapis nieobecności Stażewskiego, a zarazem świadectwo niezwykłej relacji obu artystów oraz przekonania Krasińskiego, że sztuka może przenikać całe życie.

            Na wystawie prezentowany jest także wybór realizacji z legendarnej monograficznej wystawy Edwarda Krasińskiego w Zachęcie z 1997 roku. Cykl składa się z naturalnej wielkości fotograficznych replik arcydzieł polskiego malarstwa ze zbiorów dawnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, przeciętych charakterystyczną niebieską linią artysty. W Spectra Art Space można zobaczyć reprodukcje dzieł Józefa Simmlera, Jacka Malczewskiego, Witolda Pruszkowskiego, Stanisława Lentza oraz Stanisława Witkiewcza. Poprzez prostą interwencję Krasiński prowadzi dialog z historią sztuki, podważając hierarchie między oryginałem i reprodukcją, arcydziełem i codziennością, a także przypominając, że znaczenie dzieła rodzi się w akcie patrzenia. Prezentacji towarzyszy film "Teraz ujawniam podłogę" w reżyserii Ignacego Szczepańskiego, ukazujący artystę podczas pracy nad wystawą w Zachęcie. (Dzięki uprzejmości © Telewizja Polska S.A. w likwidacji)

            Wystawa w Spectra Art Space ukazuje Edwarda Krasińskiego nie tylko jako twórcę jednego z najbardziej rozpoznawalnych gestów w historii polskiej sztuki współczesnej, lecz przede wszystkim jako artystę, który konsekwentnie przesuwał granice między dziełem a rzeczywistością. Edward Krasinski pragnął stworzyć integralną całość, połączyć nierozerwalnie życie z twórczością, działanie i efekt działania. Dzieło sztuki pozostawało w obszarze życia artysty, pozbawione swojej niezależności. Nie jest to gest zaborczy, a integrujący. Sztuka staje się źródłem informacji, źródłem ruchu, który raz wywołany podąża w nieskończoność. Niebieska linia Edwarda Krasińskiego, ten pozornie prosty znak, do dziś pozostaje jednym z najbardziej radykalnych przykładów myślenia o sztuce jako działaniu, jako interwencji nie do pominięcia w rzeczywistości.

Na wystawie prezentujemy dzieła z Starak Collection, kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi oraz z kolekcji Zachęty - Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie.

Prawa autorskie do twórczości Edwarda Krasińskiego © Paulina Krasińska-Sawicka

Fotografia: Eustachy Kossakowski, 1969 © Paulina Krasińska-Sawicka. 
Negatyw jest własnością Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

           

EDWARD KRASIŃSKI | Spectra Art Space MASTERS
11 lipca - 1 listopada 2026

kuratorka: Ania Muszyńska
zespół kuratorski: Magdalena Marczak-Cerońska, Kama Kieremkampt

Wystawa otwarta codziennie, w godz. 10:00 - 18:00.
W środy wystawa otwarta w godz.10:00 - 20:00.
WSTĘP WOLNY

Fundacja Rodziny Staraków | Spectra Art Space
Bobrowiecka 6 | Warszawa
 www.starakfoundation.org

IG starakfamilyfoundation
fb Fundacja Rodziny Staraków / Spectra Art Space

 

 

Spectra Art Space MASTERS to wiodący cykl wystaw monograficznych realizowany przez Fundację Rodziny Staraków w przestrzeni Spectra Art Space w Warszawie. Poświęcony jest najwybitniejszym osobowościom polskiej sztuki współczesnej – mistrzyniom i mistrzom, których twórczość wyznaczyła kierunki rozwoju powojennej sztuki oraz na trwałe wpisała się w historię sztuki XX i XXI wieku. Cykl stanowi jeden z najważniejszych filarów działalności wystawienniczej Fundacji, konsekwentnie realizującej misję ochrony, opracowania i upowszechniania dziedzictwa polskiej sztuki współczesnej. Wystawy powstają we współpracy z muzeami, instytucjami kultury, fundacjami oraz kolekcjonerami prywatnymi, dzięki czemu prezentowane są dzieła pochodzące z najważniejszych zbiorów publicznych i prywatnych. Taka formuła pozwala nie tylko przypominać ikoniczne realizacje, lecz także odkrywać mniej znane aspekty twórczości artystów oraz podejmować nowe interpretacje ich dorobku. W ramach cyklu Spectra Art Space MASTERSzaprezentowano dotychczas monograficzne wystawy poświęcone m.in. Tadeuszowi Kantorowi, Andrzejowi Wróblewskiemu, Wojciechowi Fangorowi, Romanowi Opałce, Henrykowi Stażewskiemu, Ryszardowi Winiarskiemu, Stanisławowi Fijałkowskiemu, Magdalenie Abakanowicz, Jerzemu Nowosielskiemu, czy Teresie Pągowskiej. W kolejnych latach cykl zyskał rangę jednego z najważniejszych programów monograficznych poświęconych klasykom polskiej sztuki współczesnej, konsekwentnie budując miejsce Spectra Art Space na mapie instytucji prezentujących wystawy o muzealnym standardzie.
Spectra Art Space Fundacji Rodziny Staraków powstała w grudniu 2012 roku, w oparciu o autorski program Ani Muszyńskiej, kuratorki Starak Collection. Z sukcesem realizuje misję fundatorów Anny Woźniak - Starak i Jerzego Staraka wspierania i promowania polskiej sztuki współczesnej w kraju i na świecie. W ciągu ostatnich 10 lat zespół Spectra Art Space zorganizował ponad 30 wystaw klasyki polskiej sztuki powojennej. Ma za sobą pięć prezentacji polskiej sztuki w ramach Biennale Arte w Wenecji, w tym monograficzne wystawy Ryszarda Winiarskiego w 2017 roku, Ewy Kuryluk w 2022 roku, Andrzeja Wróblewskiego w 2024 roku, jako oficjalne wydarzenia towarzyszące.
Obecnie w podczas Biennale Arte 2026 trwa wystawa „Tadeusz Kantor (1915-1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema”.